Ardıç, ASO’nun kasım ayı meclis toplantısında ekonomik gelişmeler, Ar-Ge harcamaları, sistemsiz göç ve taban fiyatla ilgili açıklamalar yaptı.
Küresel büyümenin kısa ve orta vadeli periyotla güzelleşme sinyallerine karşın geçmiş periyoda nazaran düşük kalmaya devam ettiğini belirten Ardıç, şunları kaydetti:
“Küresel enflasyonun 2024 yılında yüzde 5,8; 2025 yılında ise yüzde 4,3 düzeyine düşmesi beklenirken, gelişmekte olan ülkelerde dezenflasyon sürecine yönelik hizmet ve besin enflasyonu başta olmak üzere riskler hala devam ediyor. Global enflasyonun 2025’te varsayımların altında yavaş bir güzelleşme sürecine girmesi öngörülüyor. Bu öngörü, merkez bankalarının, para siyasetini gevşetme konusunda temkinli kalmaya devam edeceklerini gösteriyor. Öteki yandan, artan borç ve yüksek faiz baskıları büyümeyi tehdit ederken; global piyasalar, sıkılaşan finansman koşulları sebebiyle daha oynak ve kısıtlayıcı bir düzeyde kalıyor. Dünya Ekonomik Forumu’nun Eylül 2024 anketine katılanların yüzde 54’ü, gelecek yıl ekonomik durumunun değişmeyeceğini belirtirken, yüzde 37’si ise zayıflama bekliyor. Diğer taraftan, Trump’ın seçimleri kazanmasıyla Amerika Birleşik Devletleri’nin gelecekteki mali, mali ve ticaret siyasetleri şekillenirken, bunun global çapta da yansımaları ortaya çıkacaktır. Yüksek tarifeler ve korumacılık tedbirleriyle milletlerarası pazarlarda rekabet zorlaşacak, global büyüme ivme kaybedecektir.”
“Enflasyon düşecektir lakin ne değerine düştüğü çok daha önemli”
Sanayi üretiminde daralma olduğunu tabir eden Ardıç, şu tabirlere yer verdi:
“Eylülde aylık yüzde 1,6’lık artışa karşın yıllık bazda yüzde 2,4 oranında düştü ve 6 aylık daralma serisi devam etti. Orta ve sermaye malı üretim ve ithalatındaki zayıflama önümüzdeki devir üretim için hiç uygun sinyaller vermiyor. Bu karamsar tabloya karşın olumlu bir gelişme ise ocak ayında 90,3’e kadar düşen yüksek teknoloji endeksinin eylülde 124,8’e çıkarak son 6 ayın en yüksek düzeyine ulaşması oldu. Sanayi üretimindeki daralmada; ana ihracat pazarlarımızın başında gelen Avrupa ekonomisindeki sakinlik ve son devirde uygulanan sıkılaştırma adımlarının tesirli olduğu görülüyor. Sanayi üretiminin öncül göstergesi olan imalat PMI üst üste yedinci ayda 50 eşik pahasının altında kaldı. Üretim, yeni siparişler, istihdam, satın alma faaliyetleri, neredeyse bütün kesimlerde daralma gözlemliyoruz. Besin hariç tüm dallar eşik bedel olan 50’nin altında. Merkez Bankası son para siyaseti toplantısında 8’inci kere siyaset faizini yüzde 50’de sabit tuttu. Enflasyonla uğraşın muvaffakiyete ulaşabilmesi için uygulanan bu sıkı para siyasetine takviyemizi daha evvel de açıklamıştık. Enflasyon düşecektir, bundan kuşkumuz yok lakin ne kıymetine düştüğü çok daha kıymetli. Enflasyonla gayrette yaşanan tahribatı minimuma indirecek önlemlerin devreye alınması, bilhassa de üretimin devamlılığına yönelik takviyelerin sağlanması son derece elzemdir. Mevcut tabloyu takviyeler mahiyette, Türkiye Odalar ve Borsalar Birliğimizin ekim ayı açılan ve kapanan şirket istatistikleri raporuna nazaran; 2024’ün birinci 10 ayında, geçen yılın birebir periyoduna nazaran kurulan şirket sayısı yüzde 12,2 azalırken, kapanan şirket sayısı ise yüzde 1,2 artmıştır. 2023 ile 2022 yılını kıyasladığımızda ise kurulan şirket sayısı yüzde 16,2 azalmış, kapanan şirket sayısı ise yüzde 27,5 artmıştır. Yani şirketlerimizi kapatıyoruz ancak yerlerine yenisini açamıyoruz.”
“Ar-Ge harcamalarında Ankara’mız Türkiye’nin lideri oldu”
Ankara’nın cumhuriyet tarihinde sanayi üretiminde rekor kırdığını belirten Ardıç, şunları kaydetti:
“Son 12 ayda 262 milyar dolar ihracat yaparak cumhuriyet tarihimizin rekorunu kırdık. Başka taraftan dış ticaret dengemizde 31,1 milyar dolar düzgünleşme yaşandı. Bu güzelleşme ithalatımızdaki düşüşten kaynaklanıyor. İthalatımız neden düşüyor? Zira yavaşlayan endüstrimizin, yurt dışından aramalı ve sermaye malı talebi azalıyor. Buna karşın, tüketim malı ithalatımız ise sürat kesmeden artmaya devam ediyor. Yılın birinci 9 ayında bir evvelki yılın tıpkı devrine nazaran aramalı ithalatımız yüzde 12,9, sermaye malı ithalatımız ise yüzde 1,6 azalırken, tüketim malları ithalatımız yüzde 13,5 arttı. Son gelen datalara nazaran uzun vakit sonra yatırım malı ithalatımız, tüketim malı için yaptığımız ithalatın altına düştü. Yani yatırım ve üretimimiz azalıyor, ithal tüketimimiz artıyor. Dış ticaret açığımızı, üretimimiz düşmeden azaltmak için her şeyden evvel endüstride teknoloji seviyesini ve verimliliği arttırmalıyız. Ar-Ge ile inovasyonu öncelikli stratejik alan olarak belirleyip, yeşil ve dijital dönüşümü gerçekleştirmemiz gerekiyor. Ar-Ge konusunda Ankara olarak gurur duyacağımız bir tabloyu da sizlerle paylaşmak istiyorum. Yüksek teknoloji ve inovasyon ekosisteminin temel itici gücü olan Ar-Ge harcamalarında Ankara’mız Türkiye’nin lideri oldu. TÜİK’in verilerine nazaran Ankara’mız; 2023 yılında 112,2 milyar TL ile Türkiye’nin toplam Ar-Ge harcamasının yüzde 29,7’sini gerçekleştirerek, İstanbul’u geride bırakıp birinci sıraya yerleşti. İhracatında yüksek teknoloji hissesi yüzde 13 ile öbür büyük sanayi kentlerinden katbekat yüksek olan Ankara’mız, Ar-Ge harcamalarını da her geçen gün artırarak, sanayi ve teknolojinin başşehri olma amacına kararlı adımlarla yürüyor. Öteki taraftan Türkiye İhracatçılar Meclisi bilgilerine nazaran Ankara’mız 2024 yılının birinci 10 ayında 11,4 milyar dolarlık ihracat hacmine ulaştı ve liman kenti İzmir’i de geride bırakarak 4. sıraya yükseldi” sözlerini kullandı.
“İhracatçımızın rekabet gücünde süregelen zayıflıklar kelam konusu”
ASO Başkanı Ardıç, konuşmasını şöyle sürdürdü:
“Türkiye için yapılan değerlendirmede; rekabet gücümüzün artırılabilmesi için yapısal ıslahatların yapılması, gelir eşitsizliğini azaltıcı tedbirlerin alınması, eğitim ile işgücü piyasalarının mevcut eğilim ve gelecek kurgusuyla yine yapılandırılması, enflasyon ile tesirli biçimde uğraş edilmesi gereksinimine vurgu yapılıyor. 67 ülkenin değerlendirildiği endeksin alt kırılımlarına baktığımızda; devlet verimliliği kriterinde 63’üncü, iş verimliliğinde 52’nci, ekonomik performansta 34’üncü ve altyapı kriterinde ise 47’nci sırada yer alıyoruz. Bilhassa devlet verimliliği ve iş verimliliği kriterlerinde çok gerilerdeyiz. Düşük maliyetli işgücüne dayalı ihracattan vazgeçip, yüksek katma kıymetli üretim modeline geçmemiz, verimliliği arttırmamız gerekiyor. Türkiye İktisat Siyasetleri Araştırma Vakfı’nın (TEPAV’) kurucu yöneticisi İnanç Sak hocamızın bir köşe yazısında çok hoş bir başlık vardı: ‘Verimsiz işletme sahibi döviz kuru hesabı yapar’ tabirleriyle rekabetçiliğin yalnızca döviz kuru avantajıyla olmayacağını çok hoş özetlemiş.”
“Asgari fiyat ülkemizde birçok kalemi de etkiliyor”
Yıl sonuna yaklaşınca gündemin en değerli başlığının taban fiyat olduğunu söz eden Ardıç, “Çalışanlarımızın daha uygun bir ömür kalitesi için daha düzgün fiyatlar alması, öncelikle biz patronları mutlu eder. İş yerinde keyifli ve huzurlu çalışanlarımızın olması hem verimliliğe hem çalışma barışına olumlu katkı sağlayacaktır. Minimum fiyat ülkemizde, yalnızca çalışana verilebilecek asgarî fiyat manasında kullanılmıyor, birçok kalemi de etkiliyor. Yapılan düzenleme yalnızca taban fiyatı değil, zincirleme olarak tüm fiyatları etkileyecektir. Bu artışların gecikmeli de olsa mal ve hizmet fiyatlarına yansıması, dezenflasyon sürecini sekteye uğratma riski de taşımaktadır. Çok boyutlu ve farklı yansımaları olan bu bahis, titizlikle ve adil bir halde değerlendirilmelidir. Taban fiyat tespit komitesinde hem çalışan hem de patron tarafının talep ve muhtaçlıklarını temel alan, ülkemizin gerçeklerinden kopmayacak bir sayının tespit edileceğini düşünüyorum. Mevcut ekonomik koşullarda firmalarımız kar etmeyi bir kenara bırakmış, yalnızca ayakta kalmaya çalışıyor. Çalışanlarımızın gelirini arttıracak, ülkemizde üretimin devamlılığını sağlayacak böylesine kıymetli bir husus, siyasi gereç yapılmadan ele alınmalı, gerçeklikle bağdaşmayan popülist telaffuzlardan uzak tutulmalıdır” tabirlerini kullandı.
“Biz dünyanın en çok sistemsiz göç alan ülkesiyiz”
Türkiye’nin dünyada en çok sistemsiz göçmen alan ülkesi olduğunu belirten ASO Başkanı Ardıç, şöyle konuştu:
“İçişleri Bakanlığı’nın, göçmen emekçi yasal altyapısını oluşturacak bir düzenleme konusunda çalıştığı medyaya yansıdı. Buna nazaran, her bölümün çalışan gereksinimine yönelik kriterlerin belirlenip, yurt dışından davete çıkılması gündemde. Biz dünyanın en çok sistemsiz göç alan ülkesiyiz ve maalesef bu sorun kanayan bir yaramız olmaya devam ediyor. Sistemsiz göçmenler çok büyük ölçüde niteliksiz işgücünden oluşuyor. Bu durum, endüstrimizin nitelikli işçi gereksinimini karşılamadığı üzere ülkemize altyapı, barınma, ulaştırma, eğitim, sıhhat, istihdam, toplumsal güvenlik, iç güvenlik ve gibisi alanlarda artan maliyetler yüklüyor. Doğurganlık oranı çok yüksek olan göçmenler, demografik yapımız için de çok büyük risk oluşturuyor. Öte yandan, endüstride donanımlı çalışan açığı üzere bir gerçekle karşı karşıyayız. Muhtaçlığımız olan kesimlerde, mesleklerde ve bölgelerde üretimimizin sürdürülebilirliği açısından göçmen personel çalıştırılmasına yönelik düzenleme yapılmasını olumlu buluyoruz. Kısa vadede bu siyaset tercihi ile tahlil üretilebilir fakat sorunun asıl tahlil noktası daima söylediğimiz üzere eğitim siyasetimizde yapılacak reformlardır. Ülkemizde çalışma çağındaki genç nüfus yaşlı nüfusun toplamından fazla; yani “demografik fırsat penceresi” azalsa da hala açık. Öbür taraftan 15-29 yaş kümesinin yüzde 26,3’ü, yani 3 milyonun üzerinde gencimiz ne eğitimde ne de istihdamda. Her 100 gençten 26’sı mesken genci. Ne yazık ki bu mevzuda OECD rekoru bizde. Boşta gezen genç nüfusumuzu çalıştıramazsak kalkınamayız. Kısa vadede bu değirmeni döndürmek için su taşıyalım; yurt dışından personel getirelim. Lakin geleceğimizi garanti altına almak istiyorsak, kesinlikle ve kesinlikle genç nüfusumuzu istihdama katacak siyasetleri şimdiden, çok acil bir formda uygulamaya başlamamız gerekiyor. Gençlerimizi uygun bir eğitimle meslek sahibi yapmalıyız. Onlara umut vermeliyiz. Unutmamalıyız ki, umudu olmayan kuşak, kayıp jenerasyondur.”
